La dezajno de Globaso, memoriga pri la kreolaj lingvoj de la mondo, estas la rezulto de la jenaj gvidaj principoj:

• Internacieco
• Optimuma simpleco, kun la celo de maksimuma lernebleco kaj uzfacileco por kaj la parolanto kaj la aŭskultanto
• Optimuma ekvilibro inter kontraŭaj lingvaj parametroj

Internacieco

Kiom internacia laŭ amplekso devus esti la leksiko de monda lingvo?

Estas pli ol 6 000 naturaj lingvoj en la mondo. Ĉu oni konsideru ĉiujn lingvojn, aŭ almenaŭ ĉiujn lingvofamiliojn? Ĉu nur unu lingvofamilio estu la ĉefa fonto?

La respondo de Globaso, denove, estas trovi mezan vojon kaj apogi sin ĉefe, kvankam ne ekskluzive, sur la plej grandaj kaj plej influaj lingvoj kaj lingvofamilioj.

Lingvoj

Mandarena ĉina, japana, korea, vjetnama kaj svahila

Noto: Kvankam la mandarena, la japana, la korea kaj la vjetnama ĉiuj apartenas al malsamaj lingvofamilioj, ili kunhavas multajn parencvortojn. Tiu komuneco estas utiligata en Globaso.

Lingvofamilioj

• Dravidaj: telugua, tamila, ktp.
• Ĝermanaj: angla, germana, ktp.
• Hindarjaj: hindia/urdua, bengala, ktp.
• Iranaj: persa, paŝtua, ktp.
• Malajo-polineziaj: indonezia/malajzia, filipina, ktp.
• Latinidaj: hispana, franca, ktp.
• Semidaj: araba kaj hebrea
• Slavaj: rusa, pola, ktp.
• Tjurkaj: turka, uzbeka, ktp.

Pravigo: Plej multaj, se ne ĉiuj, el la ceteraj malpli vaste parolataj lingvoj (inkluzive de la indiĝenaj lingvoj de la mondo) almenaŭ iagrade pruntis el la supraj lingvoj, kaj inverse. Sekve, la lingvoj ne konsiderataj nepre havas almenaŭ malgrandan nombron da vortoj komunaj kun tiuj elektitaj por Globaso.

Optimuma Simpleco kaj Ekvilibro

Kiam oni konstruas mondan lingvon, kiu estas facile lernebla kaj uzebla por kaj la parolanto kaj la aŭskultanto, la ĝenerala konsento estas celi simplecon. Tamen, tro puŝita, simpleco bedaŭrinde povas rezultigi mankon de funkcieco, nepraktikecon aŭ eĉ pli grandan malfacilecon. La kialo de tiu paradokso ŝuldiĝas al la jenaj faktoj:

• Kio estas facila por la parolanto ne ĉiam kaj nepre estas facila por la aŭskultanto.
• Kio estas facila por skriba komunikado ne ĉiam kaj nepre estas facila por parola komunikado.
• Kio estas facila por lingvisto aŭ lingvoentuziasmulo ne ĉiam kaj nepre estas facila por la ordinara homo.

Sekve, oni devas atingi mezan vojon inter la polusoj por atingi optimuman simplecon. Jen la plej elstaraj trajtoj de Globaso, bazitaj sur la tri gvidaj principoj menciitaj supre:

• Reduktita nombro de simile sonantaj vortoparoj, precipe sed ne nur tiuj, kiuj estas uzataj en la samaj kuntekstoj.

Pravigo: Abundo de simile sonantaj vortoparoj pliigas la nivelon de malfacileco por la aŭskultanto kaj reduktas la uzfacilecon.

• Nombro de fonemoj: Nek tro malmultaj, nek tro multaj
  • 5 vokaloj kaj 20 konsonantoj

Pravigo: Povus esti tente redukti la nombron de konsonantoj eĉ pli. Tio certe havus evidentajn avantaĝojn. Aliflanke, ĝi ankaŭ havus sian koston:

• La fideleco al la vortoj en iliaj originaj fontlingvoj estus pli reduktita.
• Estus generata pli granda nombro de simile sonantaj vortoj. Aŭ, por eviti tion, la meza vortolongo devus esti pliigata.
• Fonotaktiko: Nek tro simpla, nek tro kompleksa
  • Limigita nombro de silabkomencaj konsonantgrupoj
  • Maksimume unu silabfina konsonanto

Pravigo: Same kiel supre.

Analiza aŭ sinteza? Globaso, tre simile al la kreolaj lingvoj de la mondo, kliniĝas al la pli simpla, analiza flanko de la spektro, sed aldonas ĝuste sufiĉe da afiksoj por eviti la kaptilojn de la ekstremaĵoj.

• Analiza
  • Uzo de funkciaj vortoj kaj strikta vortordo kiel la ĉefa metodo por marki gramatikajn rilatojn
  • Radikvortoj ĉiam konservas sian formon
• Sinteza (per aglutinado anstataŭ fleksio)
  • Uzo de afiksoj por limigita nombro de gramatikaj funkcioj, sed ĉefe por vortfarado.

Kapkomenca aŭ kapfina? Globaso, kiel la plej multaj naturaj lingvoj, dependas de ambaŭ ĉi tiuj parametroj.

• Kapfina por simplaj sintagmoj same kiel por vortfarado
• Kapkomenca por kompleksaj sintagmoj

Pravigo: En sia eksperimenta fazo, Globaso komenciĝis kiel tute kapkomenca lingvo, kaj por frazstrukturo kaj por vortfarado, kun la ideo, ke kapkomencaj strukturoj estas pli facile procezeblaj. Fine, evidentiĝis, ke meza vojo estas la optimuma elekto.

• Efektive, ekzistas avantaĝo de kapfinaj sintagmoj: la kapo estas la plej ĵus parolita vorto en la sintagmo. Tamen, ĉe longaj kaj kompleksaj sintagmoj tiu avantaĝo disfalas, kaj anstataŭe kapkomencaj sintagmoj estas pli facile procezeblaj, kiel priskribite ĉi tie.
• Eĉ en multaj kapkomencaj lingvoj, kie substantivoj antaŭas adjektivojn, kiel en la hispana, vortfarado emas esti kapfina.