Adj/adv-vortoj modifantaj aliajn adj/adv-vortojn: adj/adv → adj/adv + -li
Pravigo
Uzi adj/adv-vortojn por modifi aliajn adj/adv-vortojn kreas plursencecon:
dayo bala uma - granda forta ĉevalo aŭ ege (tre) forta ĉevalo
Ekzemplo
tre: dayo → dayli → mul → dayoli aŭ dayli
Pravigo
Ĉi tiu ŝanĝo konformas al la adverba uzo de -li priskribita supre.
tiel... kiel...: egal... kupul... → denli... kuli...
Pravigo
Ĉi tiu ŝanĝo konformas al la adverba uzo de -li priskribita supre.
estas/ekzistas: is → hay
Pravigo
La uzo de is por "estas/ekzistas" ŝajnas konfuza kaj donas al is tro multajn signifojn. La enkonduko de la radikvorto hay aldonas klarecon.
pasivo: be- → (laŭvole) be aŭ be-
Pravigo
Apartigi la partiklon be- faciligas ĝian identigon. La prefikso be- restas laŭvola ĉe verboj, sed deviga ĉe substantivaj kaj adjektivaj kunmetaĵoj: belubiyen (amato).
Tamen be- kiel prefikso eble finfine estas pli facile procezebla, do ĉi tiu eksperimenta ŝanĝo eble estos remetita al la origina be- en ĉiuj kazoj.
fe: laŭvola fe en multaj kazoj → laŭvola fe limigita al korelativoj, frazkomencaj esprimoj kun -ya-substantivoj, kaj certaj oftaj tempesprimoj (ledyen, ktp.)
Pravigo
Havi tro multajn malsamajn kazojn, en kiuj fe estas laŭvola, povas iĝi konfuze kaj malfacile determini, kiam fe devas esti aplikata kaj kiam ĝi estas laŭvola.
infinitivo: laŭvola na → deviga na
Pravigo
Laŭvola na kreas neakcepteblan plursencecon.
Laŭvola: Mi suki oko - Mi ŝatas la okulon. kontraŭ Mi ŝatas vidi.
Deviga: Mi suki oko - Mi ŝatas la okulon. Mi suki na oko - Mi ŝatas vidi.
ajn: he → he-
Pravigo
La aparta vorto he kreas kelkajn trivortajn korelativojn, kiuj ŝajnas tro malkohezaj:
he ban loka - ie ajn kontraŭ la ĝisdatigita heban loka - ie ajn
alia: alter → alo
Pravigo
Pli bona konsekvenceco en la formo de la korelativoj (vidu la sekvan punkton).
Aldono de sama- kiel korelativo
Pravigo
Sama kiel la malo de alo, por simetrio en la korelativoj.
-ebla: be-X-bil → be-X-bil aŭ mallonga formo -bel
Pravigo
La afiksa strukturo be-X-bil estas iom longa kaj maloportuna por io tiel ofta.
Ekzemplo
nevidebla: nobeokobil (nevidebla) → nookobel
Globaso ĝisdatigis sian fonologion en septembro 2019 por enkonduki pli da rekonebleco al internaciaj vortoj sen multe pli komplikigi la fonologion.
La konsonanto -h ne plu estas permesata en vortfina pozicio. La konsonantoj permesataj en vortfina pozicio nun estas la jenaj naŭ: -f, -l, -m, -n, -r, -s, -w, -x, -y.
Ene de vorto, ĉiuj unuopaj konsonantoj nun estas permesataj en silabfina pozicio. La jenaj radikvortoj estis rezulte alĝustigitaj:
mateno: sobah → soba
vulpo: rubah → ruba → rubahe
konsilo: nasih → nasiha
ripozo: istirah → istraha → rahatu
nigra: syah → syahe
tuso: koh(hoh) → kof(kof)
magneto: mahneto → magneto
teknologio: tehno → tekno
sekso: sexo → sekso
vorto: lexi → leksiko → leksi
galaksio: galaxi → galaksi
elekti: seleci → seleksi → seleti
instrukcioj: istruci → istruksi → istruksyon
ago: aci → aksyon
funkcii, funkcio: funci → funsyon
Duoblaj Vokaloj Forigitaj: Duoblaj vokaloj ankaŭ estis forigitaj el la fonologio.
aĉu: acuu → acum
lupo: auu → haul
Evitado de artefaritaj kompromisoj: La jenaj vortoj estis alĝustigitaj por eviti kompromison inter lingvoj, kiu estas tro artefarita.
arbo: dreho → drevo
Araba fina vokalo -u
kara: azize → azizu
leciono: darse → darsu
domo: bayte → baytu
obeo: etate → etatu
romantika amo: exke → exku
droni: garka → garaku
horo: sate → satu
fali: sokute → sokutu
aĵo: xeye → xeyu
Evitado de konflikto: La jenaj vortoj estis alĝustigitaj por eviti konflikton kun alia radikvorto aŭ frazo
gramo: gram → gramo
sufiĉa: kafi → kufi
ĉambro: kamer → kamar→ kamera
kuniklo/leporo: hargox → kargux
longa: longo → lungo
maŝino: maxin → maxina
anstataŭigo: daytay → tayday
Pliigo de rekonebleco
teatro: teatra → teatro
juna: june → juni
viruso: viru → virus
krizo: krisi → krisis
korbo: baske → basketo
bileto: tike → tiketo
ĝuo, plezuro: furha → furaha
dato: tarhe → tarihe
fantazio: fantas → fantasi
fenestro: janel → janela
Mallongigitaj Radikoj
reputacio: reputasyon → reputa
Pli granda facileco en prononco
kulturo: kultur → kultura (kulturali)
naturo: natur → natura (naturali)
longa/mallonga → mallonga
aŭto: (awto)mobil → mobil
buso: (awto)bus → bus
Korekto
malmola, rigida, streĉa: xahte → sakate
Malsama Radikvorto
koloro: rangi → kolor (-lor)
griza: gris → hwese
marbordo: sahil → kosta
serĉi: xunjaw → xerca
akcepti: aceta → swikara
interpreti: interpreta → tafasir
Pli granda mandarena reprezentado en la UDHR
La jenaj vortoj ne estis en la origina vortaro sed estis aldonitaj dum la tradukado de la UDHR. La radikvortoj estis ŝanĝitaj laŭ la nova Metodologio por Vortelekto por pli granda internacia ekvilibro, donante al la mandarena pli grandan reprezentadon.
komerco: komerci → xangyo
vidvino: vidwe → gwafu
voĉdono: voto → tupyo
kompenso/kompensi: kompensa → bocan
Forlasita radikvorto favore al afiksita vorto
strato, vojo: kuca → dolo
aŭtovojo: dolo → daydolo
Forlasita afiksita vorto favore al radikvorto
lernejo: xwexidom, alimdom → eskol
Malvastigo de signifo per aldono de radikvorto
scii, koni: jixi → jixi, kone
Aldono de vokaloj aŭ forigo de kodoj
abyas → abyasa (provludi, ekzerci)
amir → amiru (komandi)
amus → amusa (amuzi)
anxos → ansyoso (maltrankvila)
bahar → bahari (maro)
banan → banana (banano)
bander → bandera (flago)
botel → botela (botelo)
brun → bruno (bruna)
byer → bira (biero)
darje → daraje (grado)
deklar → deklara (deklari, deklaro)
din → dini (religio)
disen → diseno (dezajno)
dyen → dina (tago)
ekonom → ekonomi (ekonomio)
enfas → enfasis (emfazo)
eskas → eskaso (malabunda, apenaŭ)
esker → esketi (jupo)
especif → especifi (specifa)
estar → estare (stelo)
estil → estilo (stilo)
estrober → estroberi (frago)
exklus → exklusi (ekskludi)
figur → figura (formo, figuro)
flex → fleksi (fleksi)
garbi → garabi (okcidento)
haruf → harufi (litero de alfabeto)
hatar → hatari (danĝero)
hazun → hazuni (malĝoja)
hikay → hikaye (rakonto)
hukim → hukimu (juĝi, juĝo)
inklus → inklusi (inkluzivi)
ix → ixu (plenkreskulo)
jabre → jabare (makzelo)
jayza → jayeza (premio, rekompenco)
jyani → jeni (sugesti)
kalam → kalamu (plumo)
kamar → kamera (ĉambro)
kamis → kamisa (ĉemizo)
katin → katina (malfacila)
kijaw → kijawi (verda)
klas → klase (klaso, kategorio)
komentar → komenta (komento)
kompar → kompara (kompari)
korban → korbani (viktimo)
mader → maderi (materio)
mahar → mahara (lerteco)
makal → makale (artikolo en publikaĵo)
malki → milaki (propraĵo)
masal → masele (afero, problemo)
maxor → maxori (plejparto)
medis → medici (kuraci, medikamento)
mekan → mekani (mekanismo)
minor → minori (la malplimulto de)
mixtur → mixtura (miksi)
mosim → mosimu (sezono)
mwes → mesi (monato)
nervos → nervoso (nervoza)
nigal → nigalu (gluti)
ofis → ofisi (oficejo)
ordinar → ordinari (ordinara)
palas → palasi (palaco)
plas → plasi (meti, loki)
poem → poema (poemo)
polis → polisi (polico)
precis → preciso (preciza, ekzakta)
prefer → preferi (preferi)
produs → produti (produkto)
proces → proceso (procezo)
purpur → purpuro (purpura)
razon → rasona (kialo)
regul → regula (regulo)
reklam → reklama (reklamo)
sebul → cebula (cepo)
sigar → sigaro (cigaro)
simul → simula (simuli)
sukar → sukeri (sukero)
swikar → swikara (akcepti)
talju → taluji (neĝo)
umum → umumi (ĝenerala)
utar → utara (nordo)
vyayam → vyayama (ekzerco)
xekay → xekaye (plendi)
doy → dua
tin → tiga
car → care
lim → lima
sis → sisa
sef → sabe
walo → oco
naw → nue
(Ordaj numeraloj kun la sufikso -yum.)
Pli granda japana influo en orient-aziaj vortoj (pli simpla fonologio/prononco).
celyan → calyo (veturilo)
consan → cosan (laŭdi)
jifan → cibo (graso)
jontay → jotay (stato, kondiĉo)
yanxin → yoxin (konscienco)
xanho → soho (reciproka, unu la alian)
xangyo → xogyo (komerco)
Aldonoj:
ji... ji... → iji... ji
or... or... → oro... or
nor... nor... → noro... nor
kam... kam... → kama... kam
La prepozicio fe laŭvola nur en tempesprimoj
Semantikaj alĝustigoj:
Frazkomencaj esprimoj:
Infinitivaj frazoj uzataj post prepozicioj
Adverboj de grado kaj maniero: -li → -mo
go → go-
Libera vortordo por hay-frazoj
La uzo de su kiel genitiva (poseda) partiklo por ĉiuj substantivoj
La kopulo is nur por ligi subjekton kun substantiva frazo, infinitiva frazo aŭ propozicio
Prepoziciaj verboj: Prepozicioj igitaj verboj per -ya anstataŭ per kopulo
La vorto feya kiel laŭvola kopulo uzata por ligi subjekton al prepozicia frazo
Deviga rekta-objekta markilo el kun relativaj pronomoj
denmo... kumo... → (denmo...) kumo...
denkwanti... kumo... → (denkwanti...) kukwanti...
dennumer... kumo... → (dennumer...) kunumer...
Preterlaso de le kaj xa ene de propozicio anstataŭ ene de frazo
abilli (ebla/eble) → bilpul → bilbil
maxbil (probabla, probable) → meypul → meymey
maximbil (plej verŝajne) → daymeypul → daymeymey
rili (denove) → riri
Korelativoj:
Konflikto kun duoblaj literoj:
Verba transitiveco
Alĝustigita de netransitiva al transitiva: harka, esto, atex, evolu (evolui), rota, gulun
bilbil → bilpul
meymey → daybilpul
daymeymey → maxim daybilpul
riri → ripul
yur- → ami-
termo- → termoli
garme → termopul
bardi → bardipul
-kras → -krasi
krasi → krasia
-graf → -grafi
grafi → grafia
fobi → hawfu, -fobi/fobia
ologi → logia
leksi → lexi
taslim → taslum
narko → dava
loga → loga (diri), pala (paroli)
-bel → -ble
Adjektivoj en derivitaj vortoj
Nulkopulaj predikativaj prepoziciaj frazoj
Nombra sistemo por la tagoj de la semajno anstataŭigita per astronomia sistemo
Dukonsonantaj kodoj en propraj substantivoj
Konservado de SVO-vortordo en ĉiuj propozicioj per anstataŭigo de la relativaj pronomoj (kute/kuto) per la partiklo hu kiel relativpropozicia markilo kaj enkonduko de demandaj propozicioj per ki kaj uzo de ku-
Aldono de metrikaj numeraloj/prefiksoj
Kopulo is kiel predikata markilo por frazoj krom verbaj frazoj
Kunmetaĵoj de propraj substantivoj
Hu kiel priskriba-propozicia markilo
Reviziita "Preterlaso de verbaj partikloj"
Averto 3 pri aposterioraj finaj vokaloj
Verboj evitindaj komenciĝantaj per le-, xa-, nun-, ger- kaj du-
Averto 3 finaj vokaloj aldonitaj; arabaj substantivoj/verboj
Substantiv-substantivaj kunmetaĵoj kaj forigo de la plej multaj mallongigitaj afiksoj:
Epenteza vokalo por orient-aziaj vortoj: -o → -u
mosimu → mosem
medici → medis
-mey/meylu → fil/filya
new-/newe → neo
gal- → mal-
law-/lawo → lao
dawo → dao
daw- → pas- (pasa)
-tor → tora
-ble, bilpul → ible
wole → vole
har → har, yon
nere → ner
xaner, lener, xatel, letel → nerxali, nerleli, telixali, telileli
xadin, ledin → jaxadin, jaledin
is → sen
presen → presenti
awsen → awsenti
polo → kutubu
tahmini (taksi, prijuĝi) → tatmini (taksi, pritaksi, prijuĝi, kritiki)
dongi → dongwi
bloku → bloki
klike → kliku
nete → neto
mamari → mamo
kox → hox
vagon → wagon
centra → centro
tayday → tayti
inklusi, exklusi → inkludi, exkludi
malaki → milki
dacu → daju
Angla er, ir kaj ur transskribitaj er, ir kaj ur en Globaso, kun ar kiel rezervo: esketi → eskirti
Aldono de -ete/-oto al la Tabelo de Korelativoj
Laŭvola streketado por kunmetitaj vortoj
Unu aro da demandvortoj anstataŭ du
Deviga resuma korelativa adverbo
Fonotaktikaj reguloj por kulturspecifaj vortoj
Pli simpla regulo por laŭvola preterlaso de la kopulo en neformala lingvaĵo
jul → nenton
wal → nenhar
xuji (fingro) → dari (fingro/piedfingro), xuji (fingro)
guje (rompi, frakturo) → kasiru (rompi), guje (frakturo)
sampo (marŝi) → anda (marŝi), sampo (promeni)
tofa (hararo) → belo (haroj, felo), tofa (kaphararo)
Papwa Neogine → Papwa Neogini
Lesoto → Lesutu
Kaboverde → Kabuverdi
Kupros → Kipros
-fon (instrumento por parolsonoj, sufikso mallongigita de fono) → fon (aŭdinstrumento; ne mallongigita, radikvorto)
problem → problema
sistem → sistema
enzim → enzima
jazu → jaz → jazu
rapu → rap → rapu
bufet → bufeti
jip → jipu
estresu → estres
walu → wala
waw → wao
esfero → esfer
ansyoso → ansya
nendu → nentu
reyhan → rehani
kamera → kamer
kabineto → almari
jingu → jingo
dodu → doduku
fuza → fukuza
kayvu → kayvutu
kwayho → kweho
Law → Lawi
katus → kakutus
lanterna → lenterna
kranberi → kren-beri
yamdukan → yamdom → restoran
ofata → mamba
hu nur por relativaj propozicioj
Nova sistemo por ambitransitivaj verboj: verboj de sento
Nova sistemo por ambitransitivaj verboj: senagentaj verboj
Nova sistemo por ambitransitivaj verboj: verboj de loko/pozicio kaj movo
Ambitransitivaj verboj → transitiva/netransitiva
Ambitransitivaj verboj: radiko + -cu → xor-
censur → censora
tramway → tramu
Hindi → Hindi/Hindu
sakate → sahte
kulube → kolube
gono → gona
mwama → moama
xigudo → xikudo
geno → genu
kano → kanu
kanue → kanoe
afyun → apyun
intona → entona
paradox → paradoksa
fenix → feniksu
lux → luksi
latex → lateksu
Hangu → Korea
daif → daifu
bateri → bakuteri
jonlyoku → conlyoku
yomo → yanmo
bason → basun
parki → parkin
silikon → silicyum
adabu → adebu
nenhar, nenton, nenyon → wal